Vitamín
Vítamin:
Vítamín eru lífsnauðsynleg eins og steinefnin. Vítamín eru lífræn sem þýðir að þau finnast í plöntum og dýrum sem framleiða þau í einhverju magni. Við fáum svo vítamínin með því að neyta þessara afurða. Flest vítamín verðum við að fá úr fæðunni, en það eru örfá sem við getum framleitt sjálf. Vítamín innihalda ekki orku eða hitaeiningar en aðstoða aftur á móti líkamann við framleiðslu á orku.
Vítamín eru ekki hluti af líkamsvef. Þau eru ekki byggingarefni heldur aðstoða þau við efnaskipti líkamans. Við getum ekki lifað á vitamínum, heldur þurfum við fæðu sem færir okkur orku sem síðan byggir upp vefi líkamans. Í raun þurfum við fæðu og ákveðin steinefni til að upptaka verði sem best á vítamínum sem við neytum í formi fæðubótarefna.
Vítamín skiptast í 2 flokka, vatnsleysanleg vítamín og fituleysanleg vítamín.
Vatnsleysanleg vítamín eru B-vítamín og C-vítamín. Þau eru best fengin úr hráu fæði þar sem þau eru mjög viðkvæm fyrir hitun og vinnslu á fæðunni. Þau finnast aðallega í jurtafæðu, minna af þeim er í dýraafurðum. Þessi vítamín geymast ekki í líkamanum svo við þurfum að fá þau reglulega til að hafa nóg. Dæmi um B-vitamín ríka fæðu eru heil korn, gróf brauð, næringarger, sumar baunategundir og hnetur. Dökk grænt grænmeti inniheldur eitthvað en mest er að finna í lifur, og B12 er að finna í flestu kjöti.
C-vitamín er að finna í ávöxtum og grænmeti, sérstaklega sítrusávöxtum, kirsjuberjum, papaya og jarðaberjum.
Fituleysanleg vítamín eru A, D, E og K vítamín. Þau finnast í fituhluta dýra- og jurtaafurða. Korn, fræ og hnetur innihalda E-vítamín en mikið af grænmeti inniheldur A-vitamín eða forvara þess sem er Beta karotín. Þessi vítamín eru geymd í vefjum líkamans, svo við getum verið lengur án þeirra en vatnsleysanlegu vítamínanna. Fituleysanlegu viíamínin geta valdið eitrun í líkamanum ef við fáum of háa skammta af þeim, að undanskyldu E-vitamíni sem er mikill andoxari og lítil hætta á eitrun þar.
Dæmi um A-vítamínríka fæðu er gult og appelsínugult grænmeti og ávextir, eggjarauða, fiskiafurðir, lifur, og dökkgrænt grænmeti.
Dæmi um D-vítamínríka fæðu er lýsi, eggjarauða, smjör og lifur, feitir fiskar og úr jurtaríkinu er það þá helst sveppir og dökkt grænt grænmeti en það er í afar litlu magni. Við framleiðum D-vitamín í sól þannig að við þurfum að vera á varðbergi yfir vetrarmánuðina hér norðurslóðum þar sem við fáum ekki nægja sól yfir þann tíma. Þá er nauðsynlegt að neyta D-vitamínríkrar fæðu.
Dæmi um E-vítamínríka fæðu er eggjarauða og lifur, en jurtaafurðir eru ríkari af E-vítamíni ss margskonar jurtarolíur og þá sérstaklega hveitikímolía. Olía sem er til staðar í korni, hnetum, fræjum og grænmeti er góður gjafi.
Dæmi um K-viíamínríka fæðu er dökkt grænt grænmeti, alfaalfa, þari og molass.
Hvað gera vítamín fyrir okkur?
Vítamín eru mikilvæg fyrir vöxt, lífsþrótt og til að viðhalda góðri heilsu. Þau eru líka mikilvæg í tengslum við meltingu, útskilnað, og sem vörn gegn sjúkdómum. Skortur eða vöntun á vítamínum getur leitt til margskonar næringarsjúkdóma og almennra heilsufars vandamála, eftir því hvaða vítamín er um að ræða.
Náttúruleg vítamín:
Náttúruleg vítamín eru þau vítamín sem unnin eru úr fæðu og innihalda eingöngu náttúruleg efni. Stundum eru steinefnum og ensímum bætt í þau til að auka upptöku og virkni. Algengar fæðutegundir sem vítamínin eru unnin úr eru t.d. næringarger, lifur, maís, soja og alfaalfa.
Tilbúin vitamín:
Tilbúin vitamín eru þau vítamín sem eru búin til á rannsóknarstofu en ekki unnin úr fæðu. Þau innihalda frekar aukaefni, bindiefni og fylliefni sem geta aukið líkur á ofnæmisviðbrögðum
Vítamín eru lífsnauðsynleg eins og steinefnin. Vítamín eru lífræn sem þýðir að þau finnast í plöntum og dýrum sem framleiða þau í einhverju magni. Við fáum svo vítamínin með því að neyta þessara afurða. Flest vítamín verðum við að fá úr fæðunni, en það eru örfá sem við getum framleitt sjálf. Vítamín innihalda ekki orku eða hitaeiningar en aðstoða aftur á móti líkamann við framleiðslu á orku.
Vítamín eru ekki hluti af líkamsvef. Þau eru ekki byggingarefni heldur aðstoða þau við efnaskipti líkamans. Við getum ekki lifað á vitamínum, heldur þurfum við fæðu sem færir okkur orku sem síðan byggir upp vefi líkamans. Í raun þurfum við fæðu og ákveðin steinefni til að upptaka verði sem best á vítamínum sem við neytum í formi fæðubótarefna.
Vítamín skiptast í 2 flokka, vatnsleysanleg vítamín og fituleysanleg vítamín.
Vatnsleysanleg vítamín eru B-vítamín og C-vítamín. Þau eru best fengin úr hráu fæði þar sem þau eru mjög viðkvæm fyrir hitun og vinnslu á fæðunni. Þau finnast aðallega í jurtafæðu, minna af þeim er í dýraafurðum. Þessi vítamín geymast ekki í líkamanum svo við þurfum að fá þau reglulega til að hafa nóg. Dæmi um B-vitamín ríka fæðu eru heil korn, gróf brauð, næringarger, sumar baunategundir og hnetur. Dökk grænt grænmeti inniheldur eitthvað en mest er að finna í lifur, og B12 er að finna í flestu kjöti.
C-vitamín er að finna í ávöxtum og grænmeti, sérstaklega sítrusávöxtum, kirsjuberjum, papaya og jarðaberjum.
Fituleysanleg vítamín eru A, D, E og K vítamín. Þau finnast í fituhluta dýra- og jurtaafurða. Korn, fræ og hnetur innihalda E-vítamín en mikið af grænmeti inniheldur A-vitamín eða forvara þess sem er Beta karotín. Þessi vítamín eru geymd í vefjum líkamans, svo við getum verið lengur án þeirra en vatnsleysanlegu vítamínanna. Fituleysanlegu viíamínin geta valdið eitrun í líkamanum ef við fáum of háa skammta af þeim, að undanskyldu E-vitamíni sem er mikill andoxari og lítil hætta á eitrun þar.
Dæmi um A-vítamínríka fæðu er gult og appelsínugult grænmeti og ávextir, eggjarauða, fiskiafurðir, lifur, og dökkgrænt grænmeti.
Dæmi um D-vítamínríka fæðu er lýsi, eggjarauða, smjör og lifur, feitir fiskar og úr jurtaríkinu er það þá helst sveppir og dökkt grænt grænmeti en það er í afar litlu magni. Við framleiðum D-vitamín í sól þannig að við þurfum að vera á varðbergi yfir vetrarmánuðina hér norðurslóðum þar sem við fáum ekki nægja sól yfir þann tíma. Þá er nauðsynlegt að neyta D-vitamínríkrar fæðu.
Dæmi um E-vítamínríka fæðu er eggjarauða og lifur, en jurtaafurðir eru ríkari af E-vítamíni ss margskonar jurtarolíur og þá sérstaklega hveitikímolía. Olía sem er til staðar í korni, hnetum, fræjum og grænmeti er góður gjafi.
Dæmi um K-viíamínríka fæðu er dökkt grænt grænmeti, alfaalfa, þari og molass.
Hvað gera vítamín fyrir okkur?
Vítamín eru mikilvæg fyrir vöxt, lífsþrótt og til að viðhalda góðri heilsu. Þau eru líka mikilvæg í tengslum við meltingu, útskilnað, og sem vörn gegn sjúkdómum. Skortur eða vöntun á vítamínum getur leitt til margskonar næringarsjúkdóma og almennra heilsufars vandamála, eftir því hvaða vítamín er um að ræða.
Náttúruleg vítamín:
Náttúruleg vítamín eru þau vítamín sem unnin eru úr fæðu og innihalda eingöngu náttúruleg efni. Stundum eru steinefnum og ensímum bætt í þau til að auka upptöku og virkni. Algengar fæðutegundir sem vítamínin eru unnin úr eru t.d. næringarger, lifur, maís, soja og alfaalfa.
Tilbúin vitamín:
Tilbúin vitamín eru þau vítamín sem eru búin til á rannsóknarstofu en ekki unnin úr fæðu. Þau innihalda frekar aukaefni, bindiefni og fylliefni sem geta aukið líkur á ofnæmisviðbrögðum
